Door:  Paul Thissen

Een boek over de venen bij Milsbeek en ‘t Ven
Vorig jaar op 27 maart heb ik een voordracht gehouden op de historische avond van Cultuurbehoud Milsbeek. Toen kondigde ik een boek aan over de venen die bij Milsbeek en ’t Ven lagen, met onder andere De Diepen en het Koningsven. Over de bodem en hoogteverschillen, over turfwinning en waterhuishouding, over ontginning tot bos en landbouwgrond, over de ruilverkaveling Ottersum en over de natuur vroeger en nu. Voor het boek werk ik samen met biologen, redacteuren en amateurhistorici uit de streek (Wim Bindels afkomstig uit Milsbeek en Henk Jaspers afkomstig uit Ottersum). Zelf ben ik historisch-geograaf. Samen met Henk Jaspers schrijf ik de historische bijdragen.
Met de Stichting Cultuurbehoud Milsbeek heb ik afgesproken om, tot het boek uitkomt, om de paar maanden een kleine bijdrage te leveren. Niet letterlijk uit het boek, maar gebaseerd op informatie die daarvoor al is verzameld.  We verwachten dat het boek in de lente van 2016 zal verschijnen. Dit is de eerste bijdrage, ze gaat over het bezoek dat een plantendeskundige meer dan 100 jaar geleden aan het Koningsven bracht.

‘’t wijde wilde veen’
In 1907 bezocht de botanicus (plantendeskundige) Delsman uit het westen van het land het Koningsven. Dat lag op de plek waar nu Eethuis de Diepen staat aan de Zwarteweg en van daar in een strook naar het oosten tegen het Reichswald aan. De weg die nu Koningsvennen heet was de zuidgrens. In die tijd was het Koningsven heel bekend onder  botanici omdat er zoveel zeldzame planten voorkwamen. Delsman was verrukt over het

landschap dat hij er aantrof. Een stukje uit zijn verslag: ‘’t Is een woest romantisch landschap, dat eindelooze heel in de verte wegblauwende woud, van de heuvelen afdalend naar de vlakte en daar geleidelijk door laaghout overgaand in ’t wijde wilde veen. Geen menschelijke woning is er te zien, alleen heel in de dampige verte is ’t of zich aan den vagen boschrand een torenspitsje op doet. ’t Is Kessel, dat reeds een flink stuk Duitschland in ligt.  … ’t beste was, maar kousen en schoenen uit te trekken en blootvoets ’t veen in te gaan…, nu eens diep wegzakkend in het veenmos, dan weer door ’t ondiepe water; en ook wel eens over de prikkelige veenbes, waar je voorzichtig loopen moest.’
Het moeras bestond uit uitgeveende gronden. De mensen uit Milsbeek hadden er eeuwenlang turf gestoken.

cultuurbehoud milsbeek 1 het koningsven

Het Koningsven of De Geuldert?
Delsman deed een foto bij zijn verslag, met een getekende sierlijst van sierlijke bladeren. De foto is denk ik, niet van het eigenlijke Koningsven, maar van een moeras aan de andere kant van de Zwarteweg: de Geuldert. Want er was bij mijn weten in 1907 geen ander stuk moeras waar je vanaf een naar verhouding hoog standpunt (de stuwwal)  overheen kon kijken naar bebouwing, zoals op de foto. Ik denk dat de bebouwing aan de Schildersweg in de Plasmolen stond. Delsman spreekt zich trouwens tegen: in de tekst staat dat er geen woning is te zien, maar de foto toont wel een woning.
Opvallend is dat Delsman geen melding maakt van de enorme ontginning van dit soort moerasgronden die in deze jaren bezig was. Theodor Jaeger had in het jaar 1902 300 hectare moeras van de gemeente Ottersum gepacht. Dat lag bij ’t Ven (Ottersumse Turfven) en bij Milsbeek (Rosenbroek, De Diepen, zuid van Koningsvennenweg).  Binnen enkele jaren ontgon hij het grootste deel. Later waren de 150 bunder die bij Milsbeek lagen, van Kuhn. Heel wat mensen uit Milsbeek hebben bij de ontginning en op het landbouwbedrijf gewerkt.
De plaatsbepaling van oude foto’s is vaker twijfelachtig. Zo is de foto met opschrift ‘Boschrand Reichswald bij Hotel de Plasmolen’  denk ik maar voor de helft waar. Wel Reichswald maar niet bij hotel De Plasmolen.

Voor wie dit leest
Wie dit leest en vermoedt dat de foto’s ergens anders zijn genomen dan ik vermoed, of wie nog mooie verhalen kent  over  het Koningsven: dat hoor ik graag.  

Emailadres:     Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Telefoonnr:     06 52 12 19 63

cultuurbehoud milsbeek 2 het koningsven bosrand reichswald

Bronnen
-    Delsman jr., H.C. 1907. Om den Plasmolen. De Levende Natuur 12, p. 44-47
-    Collectie Frans van Kuppeveld (foto’ Boschrand Reichswald bij Hotel de Plasmolen’)

   
© Stichting CultuurBehoud Milsbeek - https://cultuurbehoudmilsbeek.nl