Kruimelpad

   

Boek "oorlogsherinneringen" hoofdstuk 42 De bevrijding van Milsbeek en Gennep

 Index

Hoofdstuk 42 - Boek "Oorlogsherinneringen"

De bevrijding van Milsbeek en Gennep

Door : Door Adriaan de Winter

Woensdag 7 februari 1945: Op die dag arriveerde de 153rd Infantry Brigade van de Britse 51st Highland Division in het plaatsje Beers in Noord-Brabant. Het weer was redelijk goed maar van slapen kwam weinig terecht ondanks het feit dat zij door het verplaatsen van België naar Haaren (bij Tilburg) in Nederland, en van Haaren naar Beers, behoorlijk moe en afgemat waren. De artillerie schoot fel en onophoudelijk in de richting Duitsland (Reichswald) en dat hield de meesten van hen wakker, maar uiteraard óók de gedachte aan wat hen thans weer te wachten stond. Donderdag 8 februari 1945: Vroeg in de ochtend hoorden ze van de legerleiding dat ze verplaatst zouden worden naar Mook. De brigade kwam aan bij de startlijn die op de kaart Grafwegen/Sint Jansberg werd genoemd. Van daaruit werden voorbereidingen getroffen om de aanval rond en in het Reichswald in te zetten. Nader bekeken hield dat in: de Breedeweg, waarover de tanks en carriers zich moesten verplaatsten en de St. Jansberg(gebied tussen de Holleweg en de Helweg), voor het voetvolk, de infanterie. De A-Company, 5th Black Watch onder leiding van Major Eric Matthew startte 13.00 uur richting Reichswald naar een punt dat ze Pyramid Hill noemden. De weg daarheen was vol met diepe kraters ten gevolge van het artilleriebombardement -gedurende 3 dagen- door zo’n 800 kanonnen en lag vol met omgevallen bomen. Dat vertraagde de aanval behoorlijk, mede door het intensieve verdedigingsvuur van de Duitse troepen in en rond het Reichswald. Er viel heel veel regen en daardoor ontstonden er veel modderige paden.

Later was er de invallende duisternis maar om 18.45 uur waren alle compagnieën, inclusief het bataljonshoofdkwartier, langs en in het door de artillerie totaal vernietigde bos. Pyramid Hill lag boven aan de top van de Holleweg en werd het punt om verdere aanvallen te leiden. De Holleweg was nodig om zwaarder materiaal, zoals tanks, te laten oprukken richting Milsbeek, Ottersum en Gennep. Tijdelijk hoofdkwartier Pyramid Hill, lag precies boven het punt waar thans ‘de Diepen’ is gevestigd. Het bleef gedurende een aantal dagen het punt vanwaar de operatie werd geleid.

Het lag in de bedoeling om het Reichswald te omsingelen door een opmars via Kranenburg richting Hekkens en vanaf de St. Jansberg via de Holleweg -door het lage deel- naar Milsbeek, Ottersum en Gennep eveneens naar Hekkens te trekken. Hekkens, dat is gelegen nabij de grensovergang Ven-Zelderheide/Grünewald, voor de geallieerden slechts één punt op de kaart, Om Duitse troepen het ontsnappen in zuidelijke richting (Goch) onmogelijk te maken, kreeg de B Company, 5th Black Watch (een eenheid van 4 pelotons met in totaal 150 a 160 soldaten), onder leiding van Major Sandy Lesie om 19.30 uur opdracht om dat te verhinderen. Zij namen ongeveer 30 Duitse soldaten en een Duitse officier in gevangenschap. Veel Duitsers werden gedood, omdat die zich niet wilden overgeven en de B-Company vernietigde een, door paarden getrokken, wagen met munitie en een 150 mm kanon. In de nacht was er vuurcontact met de vijand op korte afstand. Dat leverde een verbijsterende situatie op in zo’n totaal vernield bos.

De D Company, 5th Black Watch van Major Beales, samen met de ondersteuningscompagnie van Captain Alex Brodie, opende een aanval, met een carrierpeloton, op een vijandelijk hoofdkwartier en vernielde een verbindingspost van de Duitsers die nog volop in gebruik was (mogelijk op de plaats waar nu de uitkijktoren staat). Vrijdag 9 februari 1945: Om 09.30 uur werd door de bataljonsstaf op Pyramid Hill rapport opgemaakt over het resultaat van de eerste grote aanval. Er waren 76 Duitsers gevangen genomen. Verder was er een 50 mm kanon buitgemaakt, drie 75 mm anti tank kanonnen en een behoorlijk aantal kleinere wapens zoals geweren, machinegeweren, met een flinke hoeveelheid munitie.

Het aantal Duitsers dat gedood was, bleek vrij hoog, maar niet precies uit te drukken in aantal. De tweede fase was, vanuit het bos en daarlangs op te rukken naar de zogenoemde Kanonskamp (in feite vlakbij het dorp Milsbeek) om uiteindelijk te komen tot de grote weg tussen Ottersum en Duitsland (Kleefseweg). De tegenstand was hevig en het kostte 15 slachtoffers aan de zijde van de aanvallers, waaronder twee doden. Een andere tegenvaller was het hoge water. Om beter te kunnen oprukken met tanks en soldaten werd een vrij breed rookgordijn gelegd dat lang aangehouden werd, zodat in het zuidwest gedeelte, ofwel het vlakke gedeelte tussen het Reichswald en de dorpen Ottersum en Milsbeek, een slecht zicht ontstond voor de Duitse verdedigers om de vijand te beschieten.

Ottersum bleek totaal verlaten. Uiteindelijk werden de doelen om 15.00 uur bereikt, waaronder een bruggetje over de Niers bij het dorp Ottersum, dat belangrijk was voor ontsnappende Duitse troepen. Aan de Westelijke kant opereerden de 1st Gordon Highlanders die optrokken via de Rijksweg (N271) richting Gennep. Milsbeek zelf was een dorpje waar de Duitsers de kerk kennelijk als uitkijkpost hadden benut. Daarna werd de kerk als tijdelijk hospitaal gebruikt en doden werden achter de kerk begraven. Er werden bij de opmars 123 krijgsgevangenen gemaakt die allemaal richting Mook werden afgevoerd, terwijl het aantal doden slecht was in te schatten.

Zaterdag 10 februari 1945: Colonel Bradford van de 1st Gordon Highlanders komt terug van “even rust” omdat soldaten niet altijd in de frontlijn blijven. Hij nam het commando ‘Pyramid Hill’ weer op zich. Gedurende die dag waren de 5th/7th Gordon Highlanders opgerukt via de Rijksweg die parallel aan de Maas ligt om via die kant Gennep en de belangrijke brug over de Niers in te nemen. Het Schotse 5th Black Watch Battalion trok op vanaf Pyramid Hill, via Milsbeek om daar contact te maken met de Gordon Highlanders en vanaf het Reichswald richting Ottersum naar Gennep. Helaas, de vijand had de brug opgeblazen en zich in Gennep achter de rivier de Niers -die buiten zijn oevers was getreden- genesteld ter verdediging. Maar de orders bij de geallieerden luidden, dat Gennep moest worden ingenomen.

Er werd besloten om tijdens die stille nacht (10 op 11 febr.) met bootjes de Niers -die door de hevige regenval erg breed was geworden- over te steken, waarbij de westelijke wind in het voordeel was van de aanvallers. De aanvallers hoorden de Duitsers wèl, andersom niet. Major Donald Beales kreeg de opdracht om als eerste vanaf 23.00 uur in de avond van zaterdag 10 februari met zijn D-Company de Niers over te steken en een bruggenhoofd te vormen. Lieutenant Crockett en zijn peloton zouden zich met de stroom mee, ongeveer 300 meter laten afzakken richting Maas om op de linker Niersoever aan land te gaan. Zonder tegenstoot gingen zij aan wal maar werden toch opgemerkt door een Duitse patrouille. Na een kort gevecht sneuvelden twee Duitsers uit die groep, anderen namen de vlucht. Toen het weer stil was volgde de rest van de D-Company over een smal pad met een breedte van hooguit 1.5 meter. Voor zover dat mogelijk was vestigden zij een bruggenhoofd op dat open land, nabij een boerderij. Daar moest een startlijn worden gevormd met de andere compagnieën om de aanval op het stadje Gennep te openen. Juist door de gunstige windrichting bleek later, dat een twaalftal machinegeweerposten met Duitsers aan de Maaskant die rivier moesten overzien en weinig of niets hebben gemerkt van alles wat in Oostelijke richting plaatsvond. Nabij het gebied van de D-Company -tussen de Maas en de kerk- werd een commandopost ingericht om van daaruit de aanval te leiden die aanvankelijk gepland was om 07.15 uur te beginnen, maar later startte. Zondagmorgen 11 februari 1945: Major Sandy Leslie begon de aanval met de B Company en vrij snel rukte hij op richting Niersbrug, de kerk en het daar aanwezige hospitaaltje. Het hoofdkwartier behoorde onder de B-Company en Major Graham Pilcher had de taak om met zijn C-Company in zuidelijke richting de militaire objecten te zuiveren terwijl de A-Company hem en zijn mannen steunde op de linkerflank. Een tegenaanval van ongeveer 50 Duitsers deed hen even vertragen in de opmars, maar de Highlanders stootten door. De C-Company zou de huizen van de hoofdstraat zuiveren van Duitse verdedigers en dat ging er vaak, met de bajonet op het geweer, hard aan toe. Straatgevechten werden gevoerd om het belangrijke stadje Gennep -dat van strategisch belang was voor de aanval op Goch- te veroveren, maar dat viel erg tegen. Aan het begin van de Spoorstraat ondervond men nogal felle tegenstand. In de Picardie werden 6 Highlanders gevangen genomen en er moest even worden teruggetrokken, vanwege de grote tegenstand. Een onverschrokken Sergeant John Johnstone leidde zijn sectie in de Spoorstraat van huis tot huis en doodde een dozijn vijanden. Met zijn stengunvuur(snelvurend klein machinegeweer) verraste hij de zeer snel oprukkende tegenstanders, maar er waren helaas veel obstakels te overwinnen.

Wederom volgde een tegenaanval van Duitsers en weer vocht Johnstone met zijn mannen van huis naar huis, van kamer naar kamer om uiteindelijk alle huizen gezuiverd te hebben. Na de eerste aanval op 11 februari om 07.15 uur en de verovering van de opgeblazen brug, werd in hoog tempo gewerkt om over de vernielde Niersbrug een baileybrug te leggen om het zware materieel het stadje in te leiden. Omdat de Duitsers de kaartcoördinaten t.a.v. de brug precies kenden, werd mortiervuur gelegd naar de plaats van de Niersbrug, maar de “sappers” -zo werden de bruggenbouwers van de genie genoemd- gingen door met hun zeer gevaarlijke werk, dat daar aan 5 man het leven kostte. Enige DUKW-voertuigen(die over land rijden en door water varen) waren de Niers overgestoken om voorraden aan te voeren, totdat de baileybrug klaar was. Na een betrekkelijk rustige nacht met wat snipers(scherpschutters) en kleine gevechten werd het anders door de zo broodnodige hulp van tanks. Maandag 12 februari 1945: In de vroege ochtend was het zover en konden de al klaarstaande tanks waaronder Buffalo’s(zware pantserwagens) via de brug versterking bieden aan de vechtende Highlanders van het 5th Black Watch Battalion. Om 09.00 uur waren de voorbereidingen gereed en werd de order gegeven om tot het spoorwegstation door te dringen en dat in te nemen. De voorgaande dag was dat de Gordons niet gelukt vanwege de felle tegenstand, maar ook nu weer was het merkbaar dat de vijand het station niet zonder slag of stoot zou prijsgeven. Aan de D-Company was de taak om het station te veroveren en de B-Company moest de huizen in de omgeving voor hun rekening nemen. Er werd hevig gestreden en de Duitsers vuurden met mortieren in de omgeving van de commandopost. Tijdens de strijd verloren twee officieren en een soldaat het leven. Major Beales van de D-Company en kort daarna ook zijn 29 jarige ordonnans Smith, alsmede Lieutenant McDonald. Lieutenant Crocket nam de leiding van de D-Company over en de laatste aanval werd om 11.30 uur ingezet.

Nummer 10 Platoon van Lieuteant McDonald werd overgenomen door Sergeant Albert Hinchcliffe en als leidend peloton van de B-Company ging de opmars voort. Hij zag dat de compagnie werd opgehouden rond de bijgebouwen en besloot tot een snelle aanval via het plein -op ongeveer 200 meter- naar het hoofdgebouw van het station. Alle Duitsers werden daar verdreven en bij een korte aanval direct daarop werd een Duitse kapitein gedood en 9 soldaten gevangen genomen.

Sergeant Hinchcliffe toonde met zijn mannen een geweldige inzet en zijn leiderschap was bepalend voor het succes. Het bataljon was weer behoorlijk beschoten maar het aantal slachtoffers was gelukkig niet groot. De A-Company was in staat om verder te gaan en met het 5th/7th Gordon Highlanders trokken zij verder zuidwaarts richting Heijen. Dinsdag 13 februari 1945: Gennep was bevrijd uit de handen van de nazi’s, waarna de vluchtende Duitse troepen richting Hommersum en Goch gingen om wederom een verdedigingslinie op te werpen. Aanvankelijk lag het in de bedoeling om door te gaan richting Hommersum maar dat werd in eerste instantie overgelaten aan de Guards Armoured Division. Major Aldo Campbell van de C-Company meldde de trieste dood van Lieutenant Alan Foster, die sneuvelde in Heijen, waarbij het totaal aantal gesneuvelden groot was.

Woensdag 14 februari 1945: het 5th Black Watch Battalion was aan rust toe en men kon hergroeperen want de vijand was nog lang niet totaal verslagen en er lagen nog heel wat gevechten te wachten. Donderdag 15 februari 1945: Om 14.00 uur vertrekt het 5th Black Watch Battalion uit Gennep om met steun van artillerie en tanks via Hommersum in de richting Goch een opening te forceren. Zaterdag 17 februari: komt het bataljon terug in Gennep om uit te rusten. Die rust hadden zij nodig en er was gezorgd dat iedereen zich goed kon verfrissen, eten en drinken, maar vooral ook om te praten en te treuren om hun gesneuvelde en gewonde kameraden. Op zondag 18 februari 1945 vertrokken de Highlanders met de 153rd Infantery Brigade richting Asperden om vanuit die kant een nachtelijke aanval te doen op Goch. Weg uit Gennep om daar later, heel veel later, als veteranen terug te keren. Dit was een deel uit de diverse militaire verslagleggingen over de operatie “Veritable” waar in eerste instantie de opmars en het oversteken van de Rhein het doel was. Rond de 400.000 man aan geallieerde troepen waren hiervoor samengebracht. De aanval vanuit Mook via Groesbeek, Milsbeek, Ottersum en Gennep speelde daarbij een belangrijke rol. Het Reichswald was het middelpunt van een omtrekkende beweging. De 53rd Welsh Division vanuit Nijmegen via Kranenburg richting Kleve en de 51st Highland Division vanuit Mook richting Goch. Dit offensief duurde ongeveer 30 dagen voordat de Rhein bij Rees was bereikt en op 24 maart 1945 werd er overgestoken.

Zoals bij alle grote campagnes onthoudt men slechts die plaatsen en gebeurtenissen die indruk hebben gemaakt op wat grotere schaal. De militaire verslagen meldden ook benamingen die bij een militaire opmars, als merkpunt voor de leidinggevenden, een aanknopingspunt waren en zeker niet zo nauwkeurig waren bestudeerd en uitgesproken. Toch is het belangrijk te weten dat Milsbeek en Gennep, vanwege de Niersbrug en de spoorweg -als omtrekkende beweging richting Goch- een heel belangrijke rol speelden. Het uitgangspunt was om de eerste operaties te leiden vanuit Pyramid Hill, bovenaan de Holleweg. Daarmee heeft Milsbeek een stukje oorlogsgeschiedenis dat uitgangspunt was om uiteindelijk bij Rees de Rhein over te steken. De Britse militaire historie liet zelfs een film maken over de strijd rond Gennep. Een militaire opmars die, zeker vanwege de vele regenval, de overstromingen, de modder en vernielde brug over de Niers, een week heeft geduurd. Het was een opmars in een gebied dat totaal verlaten was door de burgerij. Alle mensen waren n.l. in oktober 1944 -na de voorgaande operatie “Market Garden” van 17 september 1944-, op last van de Duitsers geëvacueerd. Voor hen die daar gevochten hebben, was de aanblik van Gennep er een die bij een felle strijd behoort. De eerste Gennepenaren die het stadje binnenkwamen, schrokken van de enorm trieste aanblik die het zwaar bevochten en getroffen stadje weergaf. Johnny van der Kamp kwam -als stoottroeper en geallieerd militair- voor het eerst wat burgers tegen nabij de Heumense Molen. Bij hem -achterop een militaire motor- de toenmalige burgemeester Banning die, als een van de eerste burgers, het stadje binnenreed.

‘Dit artikel is door Adriaan de Winter aan de hand van de militaire verslagen opgetekend. Adriaan is een oorlogsveteraan die sinds 1989 in Milsbeek woont. Hij heeft in het verzet gezeten, is geïnterneerd geweest in het kamp Amersfoort en vluchtte daarna. Vanuit Antwerpen is hij met de Britse troepen Brabant ingetrokken en hij heeft later in Engeland een opleiding tot commando genoten. Na de oorlog heeft hij de militaire dienstplicht in Nederland moeten vervullen en in het toenmalige Nederlands Indië gevochten.’

.

TEKST bij bovenstaande foto's :

1 Het transport door de modder
2 Bij de pijl start operatie met Pyramid Hill
3 Het Reichswald na het bombardement in februari 1945
4 Amerikaanse tanks rukken op in het Reichswald
5 Afvoer van Duitse gevangenen
6 Kern Milsbeek december 1944, in de cirkel de kerk
7 De buiten de oevers getreden Niers ter hoogte van de Henakker
8 Het strijdtoneel in de Zandstraat
9 De spoorstraat
10 Major Beales
11 Restanten station in Gennep
12 Veldgraf van o.a. lieutenant Foster in Heijen
13 Links en op rechterpagina: overzichten van het strijdtoneel
14
15 Johnny van der Kamp, centraal op de foto, eens nog trainer van het 1e elftal van Milsbeek, in 1939 als voetballer van Vitesse

 

   
Heropening Struinpad gedeelte Gebrandekamp28 juni 2018Heropening Struinpad gedeelte Gebrandekamp

Struinpad weer open

Het struinpad op de Gebrande Kamp is gedurende langere tijd afgesloten geweest. Door werkzaamheden van Rijkswaterstaat moest de route [ ... ]

Lees meer...
Beleidsplan04 apr 2018

Beleidsplan 2018 Algemeen / Visie:
De stichting vindt cultuurbehoud belangrijk voor de identiteit van de gemeenschap en haar vrienden, vriendinnen en vrijwilligers. [ ... ]

Lees meer...
Jaarverslag04 apr 2018

JAARVERSLAG 2017 Algemeen
In 2017 bestond het bestuur uit:
Ton Frenken: voorzitter, Toos de Gier-Arends: secretaris, Willeke de Haas-Theunissen: penningmeester.
Bestuursleden:
Nelly [ ... ]

Lees meer...
Jaarverslag04 apr 2018

JAARVERSLAG 2017 Algemeen
In 2017 bestond het bestuur uit:
Ton Frenken: voorzitter, Toos de Gier-Arends: secretaris, Willeke de Haas-Theunissen: penningmeester.
Bestuursleden:
Nelly [ ... ]

Lees meer...
Stichting Cultuurbehoud Milsbeek zoekt een assiste...31 jan 2018

De werkzaamheden bestaan uit het actualiseren van en onderhoudswerkzaamheden aan de website www.cultuurbehoudmilsbeek.nl De assistent(e) werkt zelfstandig [ ... ]

Lees meer...
Andere artikelen
   
© Powered & Hosting by : YonVie.nl