Kruimelpad

   

Boek "oorlogsherinneringen" hoofdstuk 38 5 mei 1945, een dag met een zwarte rand

 Index

Hoofdstuk 38 - Boek "Oorlogsherinneringen"

5 mei 1945, een dag met een zwarte rand

Door : Betsy Linders

Toen de oorlog uitbrak, was ik vijf en toen wij moesten evacueren, negen jaar oud. Veel van wat ik in die tijd heb meegemaakt, is vervaagd of helemaal verdwenen uit mijn geheugen. Sommige belevenissen zullen mij echter altijd bijblijven, zoals het plezier dat ik met mijn vriendinnetje Dela (dochter van Herman d’n tuinman) had in de schuilkelder bij Grad Peeters (Friette Grad), zijn vrouw Trien en dochter Lies. Grad was eierhandelaar en had een enorm grote kelder voor de opslag van eieren.

cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 38 1 Trien en Grad Peeters op 6 oktober 1929Friette Grad en Trien op een vooroorlogse foto


In die kelder schuilden wij in september 1944 op gevaarlijke momenten en ’s nachts. Tegelijkertijd soms met 47 mensen, onder wie ons gezin, Jan en Stien Theunissen met de kinderen Mia en Antoon, de families Janssen (d’n tuinman), Grutters, Korstanje, mijn oma Betje en opa Tinus Linders met hun zonen Peter en Jaap en later ook nog de families Van den Elzen (Plasmolen) en Van Bergen (uit Gennep). In die kelder gebeurde van alles en we kregen er soms ook heel lekker eten, want Trien van Friette Grad was een vermaarde kokkin. Maar niet voor Ome Jaap (Linders), dat was een echte tetmoel (kieskeurig in wat men eet). Die riskeerde zijn leven voor een spekpannenkoek. Die bakte hij dan zelf in zijn ouderlijk huis in de buurt. Daarvoor moest hij dan een kleine honderd meter kruipen, terwijl hem intussen de granaten van alle kanten om de oren vlogen.




cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 38 2 Oom Jaap Linders maakte voor eigen gebruik en voor ons bijOme Jaap aan het mandenvlechten

Eén moment uit die kelder zal ik nooit vergeten. Onder de keldertrap huisde Dien de Grutter met haar man Pietje. Pietje was op z’n zachtst gezegd de weg kwijt. Hij dementeerde en was buitengewoon angstig. Maar onder die trap voelde hij zich kennelijk veilig. Een wc was er niet in die kelder; regelmatig was er dus transport van allerlei reukwaren. Op een gegeven moment moest Marie van d’n tuinman een overvolle pispot naar boven brengen. Bijna boven gekomen struikelde ze. Pietje en Dien onder de trap kregen de volle lading van de pot over zich heen. Het was geen gezicht, het stonk enorm, maar Dela en ik hebben wel ontzettend gelachen. In de weken die volgden na de landingen van de geallieerden in Groesbeek werd het steeds gevaarlijker. Milsbeek en omgeving was beurtelings bezet en dan weer bevrijd gebied. Uiteindelijk moesten we op 26 oktober evacueren. Toen begon pas voor mij de tijd van onzekerheden en enorme angsten. De onzekerheid van: waar gaan we heen. De angst om ziek te worden, met als gevolg dat je achter moest blijven of dat je elkaar uit het oog zou verliezen en kwijt zou raken. Het is mij altijd bijgebleven, dat in de buurt van Kalkar onze mamma een poos vermist werd. We waren radeloos van angst dat we haar niet meer zouden vinden. Na een paar uur kwam ze opeens met wapperende haren en in volle vaart in een soort ponywagen langs de colonne gesjeesd, op zoek naar ons. Naderhand bleek, dat ze geroken had dat ergens langs de route bij een boerderij een varken geslacht werd. Ze was eropaf gegaan en had van de bewoners een paar boterhammen met leverworst gekregen. De worst was heerlijk, maar het gevoel dat mamma weer terug was, was onbeschrijflijk.

cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 38 3 Toos en Albert Linders in de kerkstraatMoeder Toos met man Albert na de oorlog in de Kerkstraat



Nu pas besef je welke angsten ouders, maar ook kinderen toen doorstaan moeten hebben. Het werd een barre tocht van twaalf dagen voordat we in Zeist aankwamen. In Driebergen hadden we opa Tinus Linders, totaal overspannen, achter moeten laten. Een paar weken later is hij in Wolfheze gestorven. In datzelfde Driebergen had ik nog een onvergetelijk geluksmoment. cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 38 4 Opoe Betje Linders-LamersMet mijn broertje Willie mocht ik bij een particulier in een mooi huis in bad. Ik kan nu nog niet beschrijven hoe heerlijk warm en schoon water na zo’n verschrikkelijke tocht aanvoelt. In Zeist was een soort verzamelpunt, waar de evacués op een evacuatiebureau een gezin kregen toegewezen, waar ze minimaal zes weken onderdak aangeboden kregen. Op dit bureau werden families ook gescheiden. Hier moesten wij afscheid nemen van Opoe Betje Linders en haar zonen; mijn ooms Peter en Jaap. Zij vetrokken naar de familie Van den Bogaard in Jutphaas; een goed adres want zij zouden daar tot het einde van de oorlog blijven.





Opoe Betje Linders-Lamers

Op 7 november1944 werden wij en nog enkele andere gezinnen met karren in Zeist opgehaald en naar Westbroek gebracht. Kees Korstanje met Tonia Jacobs (van de Mölder)en hun kinderen Tom, Piet en Cor en ook Grad Wannet, getrouwd met An Janssen, gingen in Achttienhoven uit de colonne. Anderhalve kilometer verder in Westbroek hadden wij onze bestemming bereikt. Westbroek en Achttienhoven zijn kleine plaatsjes gelegen tussen de stad Utrecht en de Loosdrechtse Plassen. Wij kwamen te wonen bij het gezin van de gereformeerde dominee Banga. De tijd, die wij bij dit gezin hebben doorgebracht is ongetwijfeld de fijnste van de hele oorlog geweest. We waren van de hel in de hemel gekomen. De hemel was in dit geval een villa, waarin wij alle ruimte hadden, goed te eten kregen en goed behandeld werden. We waren onderdeel van het gezin en kwamen weer helemaal tot rust. Maar helaas, het feest was van korte duur.

cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 38 5 De heer versteeg 16 feb 1957 cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 38 6 Mevr. Versteeg
De heer en mevrouw Versteeg
Na een week of vier moest de dominee ons vertellen, dat hij was overgeplaatst naar Wilnis, een kilometer of twintig verderop richting Amsterdam; als we wilden, konden we meegaan. Pappa en mamma besloten dat niet te doen. Ze bleven liever in de buurt van hun dorps- en lotgenoten. Het gevolg was wel, dat we aan een verblijf van telkens korte tijd bij nieuwe gastgezinnen begonnen. Daaraan heb ik enkele heel vervelende herinneringen overgehouden. Uiteindelijk verhuisden we naar Achttienhoven en kwamen terecht op een goed adres bij de familie Lenssinek. Hier maakten we ook kennis met Stefan Rozmus, een Pool die gedeserteerd was uit het Duitse leger. Hij was in Milsbeek ondergedoken en heeft ook na de oorlog nog een tijd in Milsbeek gewoond. De oorlog liep ten einde en het werd steeds onrustiger en ook veel gevaarlijker. Om de haverklap waren er razzia’s. Daarbij werden mannen opgepakt om voor de Duitsers te werken. Bij één daarvan werd boer Lenssinek, die op de vlucht ging, doodgeschoten. Ook Grad Wannet, die op de boerderij van Kees Stam woonde, werd opgepakt en weggevoerd. Voordat dit gebeurde waren we weer eens verhuisd; nu naar de familie Versteeg in Westbroek. Dit was een goed adres, met veel en goed eten, hetgeen heel belangrijk was op het einde van de Hongerwinter.

Het was inmiddels begin mei geworden en de bevrijding stond als het ware voor de deur. Op 5 mei in de vroege morgen kwam Piet Miltenburg, de schoonzoon van Versteeg, vlaggetjes met rood, wit en blauw brengen en we kregen ook oranje strikjes om op te spelden. Het gerucht ging, dat verzetsmensen een Duitse soldaat om het leven hadden gebracht. Bij het gemeentehuis ontstond een opstootje. Het verzet had een Duitse officier gevangengenomen en opgesloten in het gemeentehuis. Ze vergaten echter de telefoonaansluiting onklaar te maken. De officier maakte dankbaar gebruik van deze misser en belde naar zijn hoofdkwartier vijf kilometer verderop in het dorp Hollandsche Rading. Binnen de kortste keren stond een groot aantal Duitse tanks in Westbroek. Aan beide zijden van de weg marcheerden soldaten met bajonetten op het geweer Westbroek binnen. Ze waren uit op vergelding en haalden alle mannen uit de huizen en schuren. Hooibergen werden in brand gestoken en het vee gedood. Buurman Smaling, die kwam kijken wat er toch aan de hand was, werd ter plekke doodgeschoten. cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 38 7 Monument WestbroekEen invalide man werd boven op een tank gezet. Hij verloor zijn evenwicht, viel, kwam voor de rupsbanden van de tank terecht en werd vermorzeld. Ook onze pappa werd gearresteerd en met een groot aantal andere mannen afgevoerd naar Achttienhoven. Mamma, Willie en ik bleven misselijk en huilend van angst en spanning achter bij de familie Versteeg. Intussen waren de gearresteerde mannen naar de tuin van de huisarts in Achttienhoven gebracht. De Duitse officier, die inmiddels was bevrijd uit het gemeentehuis, zocht tussen de gearresteerde mannen naar degenen, die hem gevangen hadden genomen. Hij wees zeven mannen en twee politiemensen aan, die hun eigen graf moesten graven. Ze werden voor hun graf staande doodgeschoten en meteen begraven. Familieleden bleven in ontzetting en ontreddering achter.


Het monument voor de kerk in Westbroek

Tegen de avond kreeg mamma bericht, dat ze eten naar Achttienhoven mocht brengen. Gelukkig mocht ze pappa meteen meenemen naar huis. Het was voor ons het gelukkigste moment van de oorlog. Voor de inwoners van Westbroek was 5 mei 1945 de meest rampzalige dag. De volgende dag trokken grote colonnes ontwapende Duitsers, die door onze Canadese bevrijders beschermd moesten worden tegen de woedende en op wraak beluste burgers, door de dorpsstraat richting Utrecht. Wij hadden de oorlog overleefd en konden weer terug naar ons Limburg, naar de Milsbèk.

Albert en Toos Linders woonden aan de Rijksweg in Milsbeek waar Albert, en later diens zoon Willie, een boomkwekerijbedrijf hadden. Hun, in de dertiger jaren gebouwde, woning wordt anno 2011 bewoond door Annie Linders-Graat en is nog steeds in vrij originele staat aanwezig. Betsy trouwde met Johan Kersjes uit Molenhoek en woonde achtereenvolgens in Molenhoek en Nijmegen. Op dit moment woont ze in Nijmegen samen met Thei Janssen (van Riek).

   
Boek "oorlogsherinneringen" hoofdstuk 43 Persoonli...15 juni 2018

 Index
Hoofdstuk 43 - Boek "Oorlogsherinneringen" Persoonlijke verhalen van soldaten en veteranen Door : Frank van Duin en Kevin Lemmens ‘In [ ... ]

Lees meer...
Beleidsplan04 apr 2018

Beleidsplan 2018 Algemeen / Visie:
De stichting vindt cultuurbehoud belangrijk voor de identiteit van de gemeenschap en haar vrienden, vriendinnen en vrijwilligers. [ ... ]

Lees meer...
Beleidsplan04 apr 2018

Beleidsplan 2018 Algemeen / Visie:
De stichting vindt cultuurbehoud belangrijk voor de identiteit van de gemeenschap en haar vrienden, vriendinnen en vrijwilligers. [ ... ]

Lees meer...
Jaarverslag04 apr 2018

JAARVERSLAG 2017 Algemeen
In 2017 bestond het bestuur uit:
Ton Frenken: voorzitter, Toos de Gier-Arends: secretaris, Willeke de Haas-Theunissen: penningmeester.
Bestuursleden:
Nelly [ ... ]

Lees meer...
Jaarverslag04 apr 2018

JAARVERSLAG 2017 Algemeen
In 2017 bestond het bestuur uit:
Ton Frenken: voorzitter, Toos de Gier-Arends: secretaris, Willeke de Haas-Theunissen: penningmeester.
Bestuursleden:
Nelly [ ... ]

Lees meer...
Stichting Cultuurbehoud Milsbeek zoekt een assiste...31 jan 2018

De werkzaamheden bestaan uit het actualiseren van en onderhoudswerkzaamheden aan de website www.cultuurbehoudmilsbeek.nl De assistent(e) werkt zelfstandig [ ... ]

Lees meer...
Culthis Radio17 jan 2018

Culthis Radio De uitzending van Culthis Radio van januari 2018 staat weer op YouTube en kunt u beluisteren via deze link: https://youtu.be/FF8vc8cd8mQ Het [ ... ]

Lees meer...
Boekpresentatie ‘de minse op de milsbѐk’11 dec 2017

Zondag 19 november 2017 was voor Stichting Cultuurbehoud Milsbeek een geweldige dag. Velen waren naar het Trefpunt gekomen voor de presentatie van het 1e [ ... ]

Lees meer...
Terugblik Open Monumentendag 201716 okt 2017

Terugblik Open Monumentendag 2017

Ook dit jaar deed Stichting Cultuurbehoud Milsbeek mee aan de Open Monumentendagen (OMD) in het weekend van 9 en 10 september. [ ... ]

Lees meer...
Dorpsblad : Mededelingen Stichting Cultuurbehoud M...16 okt 2017

Geplaatst mededelingen in het dorpsblad 'op de milsbèk' - oktober-november 2017 Mededelingen Stichting Cultuurbehoud Milsbeek Monumentenschildje gemeente [ ... ]

Lees meer...
Struinpad Milsbeek tijdelijk niet begaanbaar12 okt 2017

  Oktober 2017   Struinpad Milsbeek. Door werkzaamheden van Rijkswaterstaat is een deel van het Struinpad tussen de Bloemenkamp en de Maas [ ... ]

Lees meer...
   
© Powered & Hosting by : YonVie.nl