Struinpad  

   

Luchtfoto's  

   

Boek:Oorlogsherinneringen  

   

Schoolfoto's  

   

Boek "oorlogsherinneringen" hoofdstuk 22 In en op de Hel

Index

Hoofdstuk 22 - Boek "Oorlogsherinneringen"

In en op de Hel

Door : Piet ten Haaf

Aan het begin van de tweede wereld oorlog was ik 4 jaar oud. Daarvan is me alleen bijgebleven dat ome Hent al gauw geen soldaat meer was maar gewoon boer op ‘de Hel’ en daar weer samen met zijn eveneens ongehuwde broer Wim en zijn zussen Drieka en Miet woonde . cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 22 1 Pietje met Ome Hent op boerderij De HelLater hoorde ik dat hij ingekwartierd was geweest bij een gezin in Elst en had gevochten op de Grebbenberg. De eerste oorlogsjaren zijn me ook niet echt bijgebleven. Wel herinner ik me nog goed dat bij ons thuis een gezin inwoonde met twee zonen van toen misschien 17-18 jaar. Die liepen soms rond in een soort uniform met een hakenkruisband om de arm. Dit leverde regelmatig de nodige kritiek op. Begin 1944 zijn ze verhuisd.

 

Hent met de kleine Pietje ‘aan het werk’ op het land

 


In 1943 hadden we samen met de buren, de familie Wijnhofen, een schuilkelder in de tuin bij hen. In mijn herinnering moesten we altijd ’s nachts de schuilkelder in. Dat was voor ons als jeugd altijd weer spannend. Allemaal Duitse zoeklichtstralen in de lucht die zenuwachtig op en neer schoten. Wanneer een Engels vliegtuig in de straal gevangen was, werd hij vrijwel zeker door zgn. Flak-geschut (Fliegerabwehrkanonnen) of door Duitse jagers uit de lucht geschoten. Er zijn verschillende van deze neergeschoten toestellen in de buurt neergestort, meestal resteerden grote brokstukken zoals bij hotel ‘de Plasmolen’, bij Arts(nu camping ‘de Mookerheide’) in Mook en boven aan de Plasmolenseweg iets voorbij Hendrik Arts.

 

cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 22 2 De MaartensbergHet voormalige café van Arts op de Maartensberg.

In de warme zomer van 1944 kampeerde, net als voorgaande jaren een groep studenten in de grote schuur en de paardenstal van boerderij ‘de Hel’. Na de vakantieperiode bleef een van de jongens, Rob Stock, op de boerderij voor veldonderzoek. Bijna dagelijks trok hij er op uit om planten en beestjes te zoeken en tekeningen te maken. In 1944 verbleven we steeds vaker in de schuilkelder door de vele bombardementsvluchten naar het Ruhrgebied. Wat me altijd sterk is bijgebleven is zondag 17 september 1944. Ik was met ‘Opa van de Hel’ in de hoogmis in Middelaar. Onder de mis, ‘op klaorlichten dag’, was de lucht vol vliegtuigen. In de kerk was een soort paniek uitgebroken, die ook pastoor Veugelers met wijwater niet kon bezweren. Buiten gekomen zag je In en op de Hel Door Piet ten Haaf overal grote vliegtuigen en richting Reichswald zagen we bommen naar beneden vallen. Thuisgekomen kwamen de eerste vliegtuigen met daarachter zweef-vliegtuigen. Ook grote laagvliegende toestellen waaruit goed zichtbaar parachutisten vielen. Een sleepkabel van zo’n zwever viel op en door het dak van de boerderij op de Hel.

cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 22 3 Achterzijde Boerderij De HelDe boerderij ‘de Hel’ (Achterzijde)


Toen ik alweer een hele poos thuis was, kwam buurman Jan van den Berg vertellen dat dit het begin was van de invasie. Jan had jaren in Amerika gewerkt en gewoond en kon met deze vreemde militairen praten. In de laan naar de achterkant van Hotel de Plasmolen stond een grote groep Duitse vrachtauto’s die, zoals gebruikelijk, reden met houtgasgeneratoren. cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 22 4 nijmeegseweg141Deze auto’s waren geladen met munitie, zo werd al gauw duidelijk. De Duitse militairen zagen geen kans die wagens snel op gang te krijgen voor hun vlucht richting Heimat. Dus werden ze ter plaatse opgeblazen. De huizen in de buurt zaten toen meteen zonder ruiten en grote delen van de daken waren kapot. Toen ome Hent die zondagavond, net als altijd kwam kaarten, was het eerste wat hij zei: ‘‘Onder de hagendoorn bij Ocker zijn militairen met hele kleine schopjes een groot gat aan het graven’’. Dit bleek, toen een Duitse motor met zijspan vanuit Gennep kwam aanrijden, een bemande mitrailleurstelling te zijn met alle gevolgen van dien voor de motorrijders. Voor hen was dit de laatste rit.

Een Duitse post nabij de kruising Rijksweg/Pastoorsdijk

 

Vanaf 17 september leefden we ook overdag in de schuilkelder. We waren frontgebied geworden. Na een paar dagen, precies weet ik dat niet, hebben we, op dringend advies van de Tommy´s, zo noemden we de parachutisten, deze schuilkelder verlaten. We zijn toen samen met de buren naar de schuilkelder van mijn opa, naar ‘de Hel’ gegaan. Op een morgen reed een jeep het erf op, een van de inzittenden was student Rob Stock, in geallieerd uniform. Toen bleek dat hij bij de ondergrondse was, zoals dat heette. We hebben later niets meer van hem gehoord. Voorbij de weg het bos in (de Helweg), werd vanuit een bunker voortdurend geschoten op alles wat bewoog, ook bij de boerderij. Op een avond kwam uit de richting van Milsbeek een kleine tank aanrijden en die ging richting bunker bij de Helweg, de plaats vanwaar steeds gevuurd werd. Op ongeveer 100 meter van de bunker schoot een enorme steekvlam uit de tank die recht naar de bunker reed. Brandende soldaten probeerden nog te vluchten. De bunker bleek bemand te zijn geweest met soldaten van de Hitlerjugend. Ze zijn op een verschrikkelijke manier om het leven gekomen.

cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 22 5 De hel Schildersweg heuvelrug 31-12-1944-4074

 










 

 

 

 

 

 

 

In de cirkel boerderij ‘De Hel’. Linksonder bij de pijl de Rijksweg. Ook de St. Jansberg is duidelijk te herkennen.


In de schuilkelder aan de Hel hebben we, temidden van felle gevechten, ongeveer een week geleefd. Toen zijn we door Duitse militairen letterlijk weggejaagd. We hebben daarna op de Milsbeek ruim een week in de CV kelder van de kerk ‘gewoond’. Van hieraf zijn we, met ongeveer alle inwoners van Milsbeek geëvacueerd. cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 22 6 Paniek op de pontBegeleid door gewapende Duitse militairen vertrok een grote stoet ontredderde mensen. Het merendeel lopend of met een fiets zonder banden, een handkar en enkelen met boerenkarren. Via Ven Zelderheide en Kleef ging het naar Emmerich, waar we per pont de Rijn zijn overgestoken. Tijdens de overtocht vond boven de pont een luchtgevecht plaats. Onder de vluchtelingen op de pont werd toen een meisje dodelijk getroffen.

 

 

 

 

 

Paniek op de pont

In ‘s-Heerenberg zijn we weer in Nederland gekomen. Tot dan toe was de route goeddeels lopend afgelegd. Na overnachting in kasteel Bergh reisden we met een tram, naar ik meen van Doetinchem naar Doesburg. Ergens onderweg ontspoorden een paar wagons. De wagon waar wij in zaten hing helemaal scheef maar viel niet om. Een wagon verderop kantelde wel. Daar waren een aantal gewonden. Huub Rutten uit Milsbeek verloor een been. Uiteindelijk zijn we met ons gezin, vader, moeder en twee kinderen, opgenomen op een van de boerderijen van ‘landgoed Ouwe Gein’ van de familie De Geer in Jutphaas (de familie van onze minister-president aan het begin van de oorlog). We hebben daar een goede tijd gehad, omringd door een aantal onderduikers en dagelijks hongerende mensen uit Utrecht. Onze gastvrouw zorgde iedere dag dat er ook voor deze mensen te eten was. In Juli 1945 na de capitulatie zijn mijn vader en buurman Wim Wijnhofen, die vlakbij geëvacueerd zat, naar Plasmolen teruggegaan. Ons huis was onherstelbaar kapot. Dat van Wim Wijnhofen kon nog gerepareerd worden. Wij, moeder, mijn zus en ik, zijn pas begin augustus vanuit Jutphaas teruggegaan naar huis. cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 22 7 Noodschooltje Middelaar in oude houten schuurOverigens niet naar huis, maar naar familie in Cuijk, waar we ook weer naar school gingen. Toen onze noodwoning klaar was, bleven wij in Cuijk op school en gingen we in het weekend naar huis. Nadat er in Middelaar een noodschooltje was geplaatst, een lokaal tegenover de zagerij van Grad Lemmen (van Bart), zijn we weer thuisgekomen. Voor de middag de jongens naar school, vrijwel iedereen in een pakje van Duitse of geallieerde uniformstof. Na de middag de meisjes in een jurk van parachutezijde in een van de vele kleuren die op 17 september geland waren en kousen van draad van de nylonsleepkabels. Hierna nog twee jaar les in de noodschool, ergens tussen Grad Smits (den Bekker) en Gerrit Hendriks (de Köster). Deze school was gebouwd van een soort panelen in pek gedrenkt. In de zomer zat je altijd onder de ‘teervlekken’, die uit het plafond drupten.

 

Het eerste noodschooltje in Middelaar


Nog even terug naar boerderij de Hel’’. De boerderij was verwoest, weiland en bouwland waren een groot mijnenveld afgezet met wit lint. Er lagen letterlijk bergen koperen hulzen. Om te voorkomen dat alles op de plaats waar ze lagen tot ontploffing zou worden gebracht hebben mijn ooms ze verzameld en opgestapeld op een hoge zandkop in het bouwland. Beter een heel groot gat dan tweehonderd kleine was het idee. Later heeft de opruimingsdienst het spul weer verspreid en voor vele kraters gezorgd en de kosten van herstel werden begroot op f 950,-. De koperen hulzen zijn per vrachtauto afgevoerd door een transportbedrijf uit Cuijk. De opbrengst hiervan, voor de transporteur dus, was vele malen groter dan de oogst van het veld de eerste jaren.
 
Wat ook vermeld kan worden zijn de vele bunkers rond de boerderij de Hel’, sommigen comfortabel afgewerkt en gestoffeerd van binnen, anderen duidelijk getroffen en verwoest. In een van de bunkers hingen twee schilderstukken uit de boerderij. Een van Van Mourik; ‘weiland met koeien tegen de bosrand’ (zie volgende pagina) en een van Ocker; ‘een portret van zijn kleindochter.’ De lijsten waren flink beschadigd, maar de schilderijen hangen nog steeds, ook als herinnering, aan de muur in ons huis in Gennep.

Ondanks de vele levensgevaarlijke inzamelacties van oorlogstuig op de weg van en naar school hebben mijn vrienden en ik deze tijd redelijk goed doorstaan. Dat is helaas niet voor al onze leeftijdgenoten het geval geweest. Ik heb nog één jaar onderwijs genoten op de achtste klas van meester Claassen in de nieuwe school van Middelaar, waarvan het laatste gedeelte onlangs is afgebroken. Na de oorlog heb ik ooit nog een bijzondere ervaring meegemaakt. Tijdens een vakantiereis in Kroatië kwam het gesprek op de kunstenaarsgroep uit Plasmolen. Een dame uit het gezelschap zei een heel bijzondere herinnering aan een van de schilders te hebben. Zij was huisgenote van een gepensioneerde huisarts in Groningen.

cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 22 8  Schilderij van Mourik 001

cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 22 9 Jan van Hannes KerstenToen in oktober 1944 de stoet evacué ’s uit Middelaar voorbij trok, ontdekte de huisarts in de groep een bekende, n.l. Jan van Hannes (Kersten). Hij riep hem uit de groep met: ‘Ik ken U!’ Jan zei: ‘‘Dat kan niet, want ik ken oow nie’’. Jan werd door de dokter toch mee naar huis genomen en daar hing een bijna levensgroot schilderstuk van Jacques van Mourik aan de muur, namelijk dat van Jan van Hannes. Jan had volgens dit verhaal zijn evacuatietijd doorgebracht bij deze huisarts. Na onze vakantie hebben we een foto van het schilderij toegezonden gekregen.


Jan van Hannes (Kersten)

 

Al schrijvend moest ik vaststellen dat veel uit mijn geheugen verloren is gegaan, Na 65 jaar waarschijnlijk niet zo vreemd en misschien ook wel goed. Hoewel, een willekeurige avond journaal kijken brengt veel beelden weer terug. Andere landen, andere plaatsen, andere opgejaagde mensen, andere wapens. Maar net zo onbegrijpelijk en misdadig als in de oorlog toen.

 

 




‘Piet ten Haaf, geboren aan de Zevenbergseweg in Plasmolen, is de zoon van de op ‘de Hel’ geboren Jan ten Haaf. Piet bouwde in 1962 aan de voet van den Helschenberg een nieuwe woning op de grond van de boerderij en trouwde met Hugolien Lemmen. Piet is heel actief geweest in het Milsbeekse verenigingsleven, o.a. het schoolbestuur, kerkbestuur, Stichting Gemeenschapshuis, Milsbeek Vooruit en het schuttersgilde St. Lambertus. Hij was 3 keer Koning en nog steeds Keizer van het gilde, want dat is een titel voor het leven. Inmiddels woont hij al weer 14 jaren in Gennep. Daar doet hij met heel veel plezier vrijwilligerswerk in het verzorgingshuis Norbertus.’

   
Excursie stichting cultuurbehoudmilsbeek 6 en 13 o...04 nov 2018

58 personen hadden zich aangemeld voor de jaarlijkse excursie voor vrienden, vriendinnen, vrijwilligers en hun partner/introducé. Omdat we niet allen tegelijk [ ... ]

Lees meer...
Boek "oorlogsherinneringen" hoofdstuk 44 Het Engel...24 okt 2018

 Index
Hoofdstuk 44 - Boek "Oorlogsherinneringen" Het Engelse kerkhof(War Cemetery) in Milsbeek Door : Gerrie Franken De Britse begraafplaats in [ ... ]

Lees meer...
Heropening Struinpad gedeelte Gebrandekamp28 juni 2018Heropening Struinpad gedeelte Gebrandekamp

Struinpad weer open

Het struinpad op de Gebrande Kamp is gedurende langere tijd afgesloten geweest. Door werkzaamheden van Rijkswaterstaat moest de route [ ... ]

Lees meer...
Beleidsplan04 apr 2018

Beleidsplan 2018 Algemeen / Visie:
De stichting vindt cultuurbehoud belangrijk voor de identiteit van de gemeenschap en haar vrienden, vriendinnen en vrijwilligers. [ ... ]

Lees meer...
Jaarverslag04 apr 2018

JAARVERSLAG 2017 Algemeen
In 2017 bestond het bestuur uit:
Ton Frenken: voorzitter, Toos de Gier-Arends: secretaris, Willeke de Haas-Theunissen: penningmeester.
Bestuursleden:
Nelly [ ... ]

Lees meer...
Andere artikelen
   
© Powered & Hosting by : YonVie.nl