Kruimelpad

   

Boek "oorlogsherinneringen" hoofdstuk 07 De dans ontsprongen

INDEX

Hoofdstuk 7 - Boek "Oorlogsherinneringen"

De dans ontsprongen

Door : Koen Berns

Vat, want zo werd hij bij ons genoemd, was geboren op 26 december 1876 en had uiteraard de Eerste Wereldoorlog, toen de Duitsers Nederland niet zijn binnengevallen, nog meegemaakt. Er werd heel veel gesmokkeld in die tijd en er is, volgens Vat zijn verhalen, door een aantal mensen uit Milsbeek heel veel geld met de smokkel van vee verdiend. Om op te scheppen zouden die mensen zelfs soms met bankbiljetten de sigaren hebben aangestoken. Hij heeft ook nog vaak het verhaal verteld, dat hij dacht dat er in de Eerste Wereldoorlog in Duitsland een keer op hem geschoten was. Dat was toen hij in Frasselt aan de andere kant van het Reichswald na een houtverkoop was blijven ‘plekken’. Mooi in de olie (te veel gedronken) moet hij midden door het Reichswald op de fiets op huis aan zijn gezwalkt. Ineens had hij onder zich een enorme knal gehoord en was hij van de fiets gevallen. Hij had gedacht dat er op hem geschoten was omdat men hem voor een smokkelaar aan zag en op de vlucht was geslagen. Toen hij uiteindelijk om 4 a 5 uur ‘s morgens weer een beetje nuchter thuis in Milsbeek aan kwam, ontdekte hij dat hij alleen een klapbancultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 07 1 Koen en Kee Bernsd had gehad. Nadat zijn eerste vrouw Aant Lamers al in 1922 overleden was, Truus (Pik), Wim, Albert en Nel (Brouwers) waren kinderen uit zijn eerste huwelijk, hertrouwde Vat in de moeilijke dertiger jaren in 1936 met mijn moeder Kee van Sleeuwen. Zij was eerder getrouwd geweest met Bertus Broeks, die in Cuijk woonde. Ze bracht zes kinderen uit dat huwelijk mee naar Milsbeek. Dat waren Jo, Riek, Martien, Bets, Nölleke en Bert. Aan het begin van de oorlog bestond ons gezin, behalve Vat en Moet, nog uit mijn halfzus Nölleke, mijn jongere broertje Cor van 2 jaar en ikzelf. Bertje was rond 1940 gestorven en de anderen waren inmiddels het huis uit.

Koen met zijn vrouw Kee in 1940



Nölleke, 11 à 12 jaar oudcultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 07 2 Nolleke Broeks 0001,
zij trouwde later met Gerrit Derks

 

In mei 1940, toen de Duitsers binnenvielen, was ik nog net geen 4 jaar, maar het heeft blijkbaar zo’n indruk op me gemaakt dat ik het me nog wel degelijk kan herinneren. Ik weet nog dat ik bij Vat aan de hand er naar heb staan te kijken, hoe de Duiters te paard door de Onderkant kwamen en dat hij ze in het Duits verwelkomde. Alhoewel hij beslist geen lid van ‘de partij’ was begroette hij ze uit angst met ‘Deutschland über alles’. Hij kon goed Duits, omdat hij in zijn leven heel veel in Duitsland had gewerkt; vroeger in de grasbout in ‘het leeg’ (omgeving Kranenburg) en in de graanbout ‘in het hoog’ (omgeving Goch). In de dertiger jaren dreef hij met zijn zonen Albert en Wim handel in Duitsland met o.a. stro, aardappelen en kolen en ging hij markten in Kleef. In de Tweede Wereldoorlog brandde de boerderij van ons al in maart 1943 af. Het had echter niets met de oorlog te maken. Waarschijnlijk was de brand door iemand aangestoken. Het achterhuis brandde helemaal af. Met hulp van de buurt en enkele voorbijgangers kon met de pomp en emmers water de brandmuur nat worden gehouden, waardoor het woongedeelte bleef staan. Het vee kon gedeeltelijk gered worden en werd in de buurt ondergebracht bij dochter Nel, die gehuwd was met Wim Brouwers. Die woonde toen in het oude boerderijtje van Dora Koenen-Groenen, dat nu in half vervallen staat nog steeds aanwezig is in de Onderkant. Gelukkig had men ook het paard tijdens de brand nog uit de stal weten te krijgen en dat zou later nog goed van pas komen.

Toen de hel in september 1944 losbarstte, zat ik net als veel andere Milsbekers in de Hoogmis. Pastoor Hoefnagels maakte halverwege een eind aan de mis omdat er een verschrikkelijk geweld losbarstte. Ik was toen 8 jaar en moest moederziel alleen op huis aan. Toen ik op de hoek Zwarteweg/Onderkant tegenover Bart Janssen (Bart uut de straot) was, werd ik door een Duitse soldaat in een schuttersput getrokken en ben daar in blijven zitten totdat het wat rustiger werd. Toen ben ik zo hard als ik kon naar huis gerend en voelde ik me bij Vat en Moet weer wat veiliger. Van de tijd vanaf 1944, toen wij in september in de vuurlinie kwamen te liggen, weet ik natuurlijk al iets meer. We kregen toen een 100-tal Duitse soldaten in huis en voor hen kwam de gaarkeuken langs. Aan de andere kant van de weg, waar nu de varkenshokken staan, stonden 7 kanonnen. Elke morgen was er een exercitie en dat vonden wij als kinderen natuurlijk erg mooi. En als de commando’s kwamen, om met de kanonnen te gaan schieten in de richting van de Plasmolen en Groesbeek, was het voor ons natuurlijk prachtig. Maar als er dan terug werd gevuurd moesten wij rap de schuilkelder in. De Duitse militairen waren misschien nog wel banger dan wij en kwamen dan ook soms in onze eenvoudige schuilkelder, die gezien vanaf de Onderkant achter het huis lag (eigenlijk de voorkant). Ze dachten dat daar niet op geschoten zou worden. Vat koos soms voor de omgekeerde oplossing, omdat de schuilkelder van de soldaten uiteraard veel beter was.

cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 07 4 nieuwe luchtfoto 31-12-1944-4069Bij de pijl de woning van familie Berns
aan de onderkant in december 1944

Wat ik me ook goed herinner, is de dag, dat de Duitsers ons paard wilden vorderen. Dat was omdat de Duitsers kruiend met munitie naar het front in Plasmolen moesten. De buren Driessen, Groenen en Peeters (de Snep) stonden paard en kar af, maar Vat zei: ‘Das Pferd können sie nicht bekommen’, waarop de Duitser zei: ‘Dann schiesse ich Sie kaputt’. Vat antwoordde met: ‘Dann schiessen Sie mir mar kaputt, mar das Pferd bekommen Sie nicht, dann fahre ich selbst wohl nach Plasmolen’. Uiteindelijk werd de munitie overgeladen op de kar van Vat en ging het met alles op Plasmolen aan. Op het einde van de Langstraat moet Vat alles afgeladen hebben en werd door de soldaten nog ‘mit schönen dank’ afscheid genomen. Overal langs de weg hadden door de soldaten achtergelaten kruiwagens gestaan, die Vat op de terugweg op zijn kar laadde. Hij heeft dan ook altijd met een heel tevreden gezicht dit verhaal verteld, dat hij niet alleen zijn paard had kunnen houden maar er ook nog 4 kruiwagens aan had over gehouden (die overigen na de terugkomst van de evacuatie weer allemaal verdwenen waren). Uiteindelijk moest iedereen gaan evacueren. Bij ons werd door kerkbestuurslid Piet van Benthum in opdracht van de pastoor aangezegd dat er de volgende morgen vertrokken moest worden. Er werden nog wat dingen in de grond gegraven, wat andere spullen op de kar geladen en verder moesten we alles wat we hadden achterlaten. Een geluk bij een ongeluk was, dat er bij ons niet zoveel was. ‘s Morgens gingen we naar dochter Nel om samen te vertrekken. Wim (Brouwers) had de boodschap niet durven vertellen aan Nel. Zij moesten, onder andere met hun 6 weken oude zoontje Piet, nog veel minder voorbereid vertrekken. Gelukkig had Vat de kar en het paard nog en konden we daarmee op stap. Op de kar zaten 3 oude Milsbeekse mensen die slecht ter been waren. Cor en ik zaten in de rosdoek (voerzak) die onder de kar hing. Onderweg hebben we veel honger geleden. Moet moest langs de deur bedelen voor wat eten. Als ze weer een boterham had gekregen, werd die doormidden gedaan en dan kregen Cor en ik ieder een helft, terwijl het mens zelf broodmager was.

cultuurbehoud milsbeek boek oorlogsherinneringen 07 5 Koen en CorrieKoen en Cor Berns

Aanvankelijk kwamen we in Maarssen terecht bij een zeer streng gereformeerd gezin waar het al streng veroordeeld werd als Moet uit de kerk, zoals ze dat in Milsbeek gewend was, boodschappen deed. We verrekten daar van de honger. Via vrijgezel oom Albert van Sleeuwen die in Amsterdam woonde zijn we naar Nunspeet vertrokken. Alleen Nölleke bleef in Maarsen achter om op de kinderen van de familie te passen. In Nunspeet zaten we in een planken keet die eigenlijk bedoeld was als een zomerhuisje voor de toeristen die naar de Veluwe en de Zuiderzee kwamen. Vat en oom Albert zaten in een woonwagen in het bos. Na een tijdje hebben we geen honger meer geleden, want weer kwam het paard met de kar goed van pas. Oom Albert kende de streek goed, toog met paard en kar samen met Vat naar Dedemsvaart om aardappelen te halen en kwam met een volle kar terug. In 1945 kwam de bevrijding en in mei kwamen we weer thuis. Alles was kapot en heel Milsbeek lag in puin. Dat kleine beetje dat Vat en Moet achter hadden moeten laten was ook nog verdwenen. Niet alles was door de soldaten weggehaald. Het bleek, dat een deel van de spullen die nog in de huizen waren achtergelaten, door personen, die eerder terug waren gekomen uit de huizen was gesleept en dat er zelfs handel mee werd gedreven. We zijn ook nog getuige geweest van een verschrikkelijk ongeluk toen de buren thuis kwamen en waar in totaal 5 doden vielen. Ik zie de witte schimmel van degene die de mensen thuisbracht en ook verongelukte nog op de weg staan. Onze vat is zich later nog een keer kapotgeschrokken. Vat was namelijk al een paar keer bij Jan Gerrits om het huis gaan kijken en had gezien dat zij nog niet thuis waren en dat er in het schop nog prima ‘eigen teelt’ pruumtabak hing te drogen. Hij had daar niet helemaal van af kunnen blijven. Met wat springen lukte het hem iedere keer om er stukjes van af te plukken zodat hij weer lekker wat te prumen had. “Kijk”, zei Van Kessel van de rijkspolitie, ”daar in dat schop liggen nog meer van die dingen, waar dit ongeluk mee gebeurd is” en hij wees naar de plek in het schop waar de rest van de pruimtabak nog hing. Daar had Vat de afgelopen dagen staan springen om stukjes tabak te kunnen bemachtigen. Hij besefte toen, dat hij met al zijn gespring om wat pruumtabak te bemachtigen, maar net de dans van een noodlottige ontploffing was ontsprongen.

‘Koen en Cor Berns wonen nog steeds aan de Onderkant.Koen werd uiteindelijk de opvolger van Vat op de boerderij aan de Onderkant. In 1962 bouwde hij de eerste varkensstal aan de overzijde van de weg waar ooit de kanonnen van Duitsers opgesteld stonden. In de jaren erna begon hij op de zandgrond met de verbouw van het witte goud (asperges) en kocht hij vervolgens de boerderij Heijtigshof van Wim en Antoon Dinnissen in het Achterbroek. De kinderen Coen-Jos en Bertie-Pierre volgden vader Koen op de boerderij op, die we vandaag de dag als een bejaarde wielrenner op zijn renfiets nog overal tegen komen.’

   
Heropening Struinpad gedeelte Gebrandekamp28 juni 2018Heropening Struinpad gedeelte Gebrandekamp

Struinpad weer open

Het struinpad op de Gebrande Kamp is gedurende langere tijd afgesloten geweest. Door werkzaamheden van Rijkswaterstaat moest de route [ ... ]

Lees meer...
Boek "oorlogsherinneringen" hoofdstuk 43 Persoonli...15 juni 2018

 Index
Hoofdstuk 43 - Boek "Oorlogsherinneringen" Persoonlijke verhalen van soldaten en veteranen Door : Frank van Duin en Kevin Lemmens ‘In [ ... ]

Lees meer...
Beleidsplan04 apr 2018

Beleidsplan 2018 Algemeen / Visie:
De stichting vindt cultuurbehoud belangrijk voor de identiteit van de gemeenschap en haar vrienden, vriendinnen en vrijwilligers. [ ... ]

Lees meer...
Jaarverslag04 apr 2018

JAARVERSLAG 2017 Algemeen
In 2017 bestond het bestuur uit:
Ton Frenken: voorzitter, Toos de Gier-Arends: secretaris, Willeke de Haas-Theunissen: penningmeester.
Bestuursleden:
Nelly [ ... ]

Lees meer...
Jaarverslag04 apr 2018

JAARVERSLAG 2017 Algemeen
In 2017 bestond het bestuur uit:
Ton Frenken: voorzitter, Toos de Gier-Arends: secretaris, Willeke de Haas-Theunissen: penningmeester.
Bestuursleden:
Nelly [ ... ]

Lees meer...
Stichting Cultuurbehoud Milsbeek zoekt een assiste...31 jan 2018

De werkzaamheden bestaan uit het actualiseren van en onderhoudswerkzaamheden aan de website www.cultuurbehoudmilsbeek.nl De assistent(e) werkt zelfstandig [ ... ]

Lees meer...
Culthis Radio17 jan 2018

Culthis Radio De uitzending van Culthis Radio van januari 2018 staat weer op YouTube en kunt u beluisteren via deze link: https://youtu.be/FF8vc8cd8mQ Het [ ... ]

Lees meer...
Boekpresentatie ‘de minse op de milsbѐk’11 dec 2017

Zondag 19 november 2017 was voor Stichting Cultuurbehoud Milsbeek een geweldige dag. Velen waren naar het Trefpunt gekomen voor de presentatie van het 1e [ ... ]

Lees meer...
   
© Powered & Hosting by : YonVie.nl