Kruimelpad

   

Het molentje in de Bulten

Het molentje in de Bulten

Door Wim Bindels

De boerderij van Jan Peter en Anja Sengers aan de Bloemenstraat, is waarschijnlijk in 1855 ontstaan. Voor die tijd was het een onderdeel van de wat zuidelijker gelegen boerderij “De Swaen” waar nu Jan en Martien Hubbers wonen. Op de topografische kaart van 1868 wordt de bebouwing op die plek aangeduid als “De Oranjeboom”. Rond de vorige eeuwwisseling was de boerderij eigendom van Dorus Laarakker, geboren op 18 december 1858 in Milsbeek en overleden op 7 februari 1946. Hij was een zoon van Johannes Laarakker en Hendrina Hubbers die in 1855 in het huwelijk traden. Dat huwelijk zal ongetwijfeld het ontstaan van de nieuwe boerderij verklaren. Zoals zo vaak in die tijd werd dan een boerderij gesplitst om ieder hun kindsdeel te kunnen geven. In eerste aanleg was het een boerderij van het Saksische type maar in 1913 werd er een z.g. dwarshuis voor gebouwd. Onder de naam ‘café Bloemendal’ was hier begin vorige eeuw een bloeiend cafébedrijf met beugelbaan en biljart. Met de (Ottersumse) kermis werd er een tent geplaatst en “de Bloemenstraat” vierde er dan de kermis. Het café werd in 1921 gesloten en alleen het restant van het smeedijzeren uithangbord verraadt nog het verleden. Ook een in dezelfde stijl vervaardigde oude smeedijzeren poort die nabij de oude voordeur staat is nog een herinnering aan die tijd.

saksische boederij

Situatie in de jaren vijftig van de vorige eeuw met nog de oude Saksische boerderij

De grond die bij de boerderij hoorde lag voor het overgrote deel in “De Bulten”. Zo wordt het gebied genoemd dat achter de boerderij ligt. Naar alle waarschijnlijkheid ontleent het gebied zijn naam aan het afwisselende landschap van rivierduintjes, rivierstrangen, vennen en broekgronden. In de vennetjes en vooral in het gebiedje achter het latere “Bloemendal” moet enkele eeuwen geleden turf zijn gewonnen. Een groot gedeelte van het gebied wordt op de Kleefse kadasterkaart ( 1731-1732) nog aangeduid als ‘Gemeine Hüting und Gestrauch’. Het werd door de boeren uit de omgeving in de volgende eeuwen steeds verder ontgonnen. Dit werd mogelijk gemaakt door het verdiepen van de natuurlijke afwatering via de Tielebeek (thans Teelebeek) die door oude bewoners van Milsbeek ook wel “de Leijgraaf” werd genoemd. Het laagst gelegen ontveende deel achter de boerderij van Laarakker lag te laag om op natuurlijke wijze via de slootjes in het (Achter)broek te kunnen afwateren. Pogingen om dit gebiedje op te hogen en tot vruchtbare akkers om te vormen leden eind 19e eeuw schipbreuk. Er was al een deal gemaakt met de aannemer die maasbochtverlegging realiseerde om de vrijgekomen klei naar het laag gelegen ontveende vennetje af te voeren. Het smalspoor moet al aangelegd zijn geweest, maar de aannemer werd op het laatste moment op het idee bracht dat de klei geschikt was om er “stèntjes van te maake”. Hij kocht het keuterijtje dat er voor lag en begon er een steenfabriek. Jan, geboren 4 april 1883, was een van de 7 kinderen van Dorus Laarakker. Hij moet een begin vorige eeuw veel geld verdiend hebben met smokkelen. De boerderij van zijn vader moet hij op een openbare verkoop hebben gekocht. Jan moet een ondernemend en intelligent man zijn geweest die op de boerderij in die tijd al asperges ging telen die in Kleef werden verkocht. Jan bleef zijn hele leven vrijgezel. Voor het werk had hij volop knechten en meiden in dienst. Op de boerderij kon ook al worden gekampeerd en in zijn huis was plaats voor iedereen. Zo vond ooit de Oosterijker Ernst Pete Nemeth er onderdak en hij trouwde later met Jan’ s nichtje Jo Laarakker uit Middelaar en vestigde zich daar vervolgens. Na de oorlog groeiden Willie en Theo Willems uit Middelaar er op. Daarna was Theo de laatste knecht op zijn bedrijf.

jan laarakkers

Jan die in militaire dienst was geweest, had in het westen van het land gezien hoe men daar de laag gelegen polders waar veen was gewonnen, met molens droog maalde. Hij maakte van het laag gelegen ontturfde gedeelte van de boerderij een eigen Milsbeeks poldertje. De twee lage zijkanten die grensden aan het (Achter)broek voorzag hij van een dijkje en daar tegen aan bouwde hij een watermolen die het water over de dijk in de slootjes van het (Achter)broek pompte die het vervolgens weer loosden op de Tielebeek. Begin jaren dertig van de vorige eeuw moeten tijdens een zware storm de wieken van het molentje zijn afgewaaid en In de tweede Wereldoorlog werd de molenromp zwaar beschadigd. De molenromp en de dijkjes zijn echter nog steeds zichtbaar en de restanten van het waterrad met zijn ondergronds ook nog aanwezig.

Jan Laarakker met Theo Willems uit Middelaar

Blijkbaar voldeed deze oplossing echter ook onvoldoende. In de dertiger jaren bedacht Jan Laarakker een beter systeem, n.l. om een riool van zelf gemaakte betonbuizen over een lengte van enkele honderden meters aan te leggen. Dat liep dwars door de begroeide rivierduin die De Bulten scheidde van het stroomgebied van de Tielebeek. Op de scheiding van het lage gebiedje en de rivierduin werd een put aangebracht met een spindelschuif en achter de boerderij van van Benthum (De Groote Roovoort)werd er op de Tielebeek geloosd. Dat alles gebeurde in de dertiger jaren van de vorige eeuw. In die tijd van grote werkloosheid door vooral de jongens van de grote gezinnen in de Bloemenstraat van o.a. Spikmans en Dinnissen. Bij hoogwater van de Maas werd de spindelschuif gesloten om te voorkomen dat het poldertje blank kwam te staan. Als het waterpeil van de Maas voldoende was gezakt, werd de spindelschuif weer open gezet en stroomde het overtollige water via de Tielebeek de Maas in. Het systeem heeft nog tot na de Tweede Wereldoorlog gewerkt. Als die hoge waterstand lang aan hield, kwam het poldertje als gevolg van kwel toch nog gedeeltelijk onder water en kon er ’s winters door de buurt vaak geschaatst worden.

poldermolentje

De ruïne van het poldermolentje

In 1951 overleed de “Milsbeekse ingenieur” Jan Laarakker. De put met de spindelschuif raakte langzaam in verval. De nog met de oude deksel afgedekte put met de spindelschuif en de resten van uitmonding in de Teelbeek zijn nog steeds te zien. Helaas is het laatste deel van het riool bij de kleiwinning voor de aanleg van de kade ernstig verstoord. Maar na een hoge waterstand van de Maas wordt er nog steeds wat kwelwater uit de Bulten afgevoerd op de Teelebeek. Gerrit Sengers uit Middelaar, een zoon van de met Piet Sengers uit Middelaar gehuwde zus Drieka Laarakker, erfde de boerderij na het overlijden van Jan. Hij bouwde in het bosje een nieuwe woning en vernieuwde het oude boerderijgedeelte achter het dwarshuis.

Het oude woonhuis/café wordt door de huidige eigenaren als bedrijfsgebouw voor de boerderij gebruikt en wordt deels overwoekerd door een wingerd. Jan Peter Sengers “boert” naast zijn werk als redactielid bij de Gelderlander Pers nog steeds op het thans 15 ha. grote boerderijtje met vleesvee, enkele paarden en wat schapen. In overleg met hem is op verzoek van de stichting Cultuurbehoud Milsbeek de voormalige boerderij annex café in het onlangs vastgestelde bestemmingsplan Buitengebied tot “karakteristiek”bestemd. Jan Peter en Anja zouden het in de toekomst graag nog om willen vormen tot “landgoed” en het gebied dan willen ontsluiten met een wandelpad langs de cultuurhistorische elementen die op hun eigendom aanwezig zijn. Vooralsnog is de gemeente echter niet bereid gebleken de daarvoor benodigde aangepaste bestemming in het bestemmingsplan “Buitengebied” op te nemen. Maar de Sprokkelaars die een ommetje in de eigen buurt maken kunnen het boerderijtje van Jan Peter en Anja vooral vanuit de aansluiting van het Sprokkelveld op het Achterbroek zien. Een fraaie landschappelijke aanblik die de weilanden achter het boerderijtje bieden.

Dit verhaal is grotendeels ontleend aan hetgeen mijn vader Lei Bindels vroeger heeft verteld. Verder zijn er enkele gegevens in verwerkt die zijn opgenomen in het onlangs verschenen boek “Stam Laarakker” van Theo Laarakker. Het artikel is ook opgenomen in de brandhoutkrant van de buurtvereniging “De Sprokkelaars” juli 2012.

Wim Bindels

   
Heropening Struinpad gedeelte Gebrandekamp28 juni 2018Heropening Struinpad gedeelte Gebrandekamp

Struinpad weer open

Het struinpad op de Gebrande Kamp is gedurende langere tijd afgesloten geweest. Door werkzaamheden van Rijkswaterstaat moest de route [ ... ]

Lees meer...
Beleidsplan04 apr 2018

Beleidsplan 2018 Algemeen / Visie:
De stichting vindt cultuurbehoud belangrijk voor de identiteit van de gemeenschap en haar vrienden, vriendinnen en vrijwilligers. [ ... ]

Lees meer...
Jaarverslag04 apr 2018

JAARVERSLAG 2017 Algemeen
In 2017 bestond het bestuur uit:
Ton Frenken: voorzitter, Toos de Gier-Arends: secretaris, Willeke de Haas-Theunissen: penningmeester.
Bestuursleden:
Nelly [ ... ]

Lees meer...
Jaarverslag04 apr 2018

JAARVERSLAG 2017 Algemeen
In 2017 bestond het bestuur uit:
Ton Frenken: voorzitter, Toos de Gier-Arends: secretaris, Willeke de Haas-Theunissen: penningmeester.
Bestuursleden:
Nelly [ ... ]

Lees meer...
Stichting Cultuurbehoud Milsbeek zoekt een assiste...31 jan 2018

De werkzaamheden bestaan uit het actualiseren van en onderhoudswerkzaamheden aan de website www.cultuurbehoudmilsbeek.nl De assistent(e) werkt zelfstandig [ ... ]

Lees meer...
Andere artikelen
   
© Powered & Hosting by : YonVie.nl