Op vrijdag 17 september werd er met 46 personen naar Sint Agatha getogen. Op een enkele uitzondering na, werd vanwege de sombere voorspelling op de buien-radar, uiteindelijk niet per fiets vertokken maar per auto.
De weersomstandigheden vielen achteraf erg mee.

We werden in de oude huiskamer van het klooster onthaald met een ontbijtkoek en koffie. De heer Verschuuren vertelde aan de hand van een aantal sheets het verhaal van de geschiedenis van de Kruisheren, die dit jaar het 800-jarig bestaansfeest vieren.

De oorsprong van de Orde van het Heilig Kruis ligt in de paats Hoei bij Luik. Daar legden in 1210 n.l. een aantal kanunniken de kloostergeloften af. De kloosterlingen gingen een wit habijt met een zwart scapulier (een schouderkleed dat onderdeel uitmaakt van het habijt) met daarop een wit kruis dragen. Een van de patroonheiligen is St. Odilia (van Keulen), die volgens de legende met 10.000 maagden de Rijn is afgevaren en omstreeks 400 op verschrikkelijke wijze zou zijn vermoord. Naast gebed en beschouwing verrichtten ze ook pastorale zorg.

In de middeleeuwen bewoonde de orde tientallen kloosters, waaronder het 1371 gestichte klooster in St. Agatha dat door enkele kruisheren naast een bestaande kapel langs de Maas werd gesticht. Tot aan de reformatie nam het grondbezit van het klooster door schenkingen en aankoop gestaag toe. Vanaf de tachtigjarige oorlog werd er echter aan de positie van het klooster getornd. Tijdens de reformatie in de 16e eeuw moesten nagenoeg alle kloosters in het door de protestanten overheerste gebied sluiten, maar door een beschermbrief van Willem van Oranje zelf kon het klooster in St. Agatha open blijven. De gronden, waaronder ook de boerderijen die het bezat, vervielen echter aan de staat der Nederlanden. Het klooster moest vervolgens van de staat gehuurd worden. Toen Koning Willem II in Nederland de kloosters weer toestond om nieuwe leden aan te nemen, waren er nog slechts 4 kruisheren over. Daarna kwam er een nieuwe bloei en gingen de kruisheren ook middelbare scholen beheren en missiewerk verrichten. In 1886 kregen zij ook het eigendom van het kloostercomplex terug. De boerderijen bleven echter eigendom van de staat. Vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw is het aantal sterk terug gelopen en bleven er wederom slechts een viertal kloosterlingen over.

Het klooster in St. Agatha blijft ondanks alles echter een belangrijke plaats innemen. Tussen 1855 en 1956 was St. Agatha zelfs het moederhuis en tot 1967 het opleidingshuis van de kruisheren en bezat het een middeleeuwse bibliotheek. De bibliotheek omvatte ongeveer 10.000 banden en omvat handschriften die rond 1500 door de kruisheren zijn geschreven en schitterende boeken waarvan de hoofdletters van nieuwe hoofdstukken tot ware kunstwerken werden verheven. Het heeft er ongetwijfeld toe bij gedragen dat in 2006 de Nederlandse kloostergemeenschappen hebben besloten hier het erfgoedcentrum voor het Nederlandse kloosterleven te vestigen en is er een archief- en bibliotheekdepot is gerealiseerd.

Na de inleiding werd er onder leiding van een 3-tal gidsen een rondleiding gehouden in het kloostercomplex dat in de Bloemenstraat in Milsbeek, weliswaar half verscholen achter de maasdijk, nog fraai zichtbaar is. De oude delen zijn met name de kloosterkerk met de pandgangen met de kelders en de kloostermuren met de daarbinnen gelegen tuinen. In de pandgangen waren o.a. de portrettengalerij van de magistergeneraal (internationaal de hoogste overste van de orde) en de gebrandschilderde ramen met hun wapens en hun namen en die van de priors van het klooster te zien.

In de schitterende kloosterkerk waren b..v. de oude grafzerken, o.a. van de bewoners van het huis Middelaar, die begraven liggen in de kerk (de z.g. rijke stinkers) te bezichtigen. Uiteraard werd de tentoonstelling, die bij gelegenheid van het 800-jarig bestaan was ingericht, bekeken.

De middag werd afgesloten met een rondje door de binnen de kloostermuren gelegen kloostertuin, die 3 hectare groot is en een van de best bewaarde in Nederland is. De heer Bardoel van het IVN Cuijk vertelde smakelijk over de bijzondere en oude bomen in deze tuin die vele jaren lang door broeder Piet werden verzorgd, alsmede over de bijzonderheden van deze broeder. De wel heel bijzondere echte “tulpenboom” was uiteraard in dit jaargetijde niet op zijn mooist. Dat is n.l. ongetwijfeld de bloeiperiode, die eind mei/begin juni is. Bij de vijvers en de paden in de breviertuin zijn ook nog enkele oude gebouwtjes, waar onder het pesthuisje, te zien. Er kan overigens in deze tuin het hele jaar door vrij gewandeld worden (ingang via het oude poortgebouw).Het poortgebouw is geopend van half april tot half oktober op de woensdagen, donderdagen, vrijdagen en zondagen van 11-16.00 uur (dit geldt ook voor de kloosterkerk). Hier kan (tegen betaling) dan ook wat genuttigd worden. Er wordt naar gestreefd om ergens in het volgend jaar ook de benedenverdieping voor bezoekers open te stellen.

Met genoegen kunnen we terug kijken op onze tweede excursie en we bevelen ook degenen die de excursie niet mee hebben gemaakt van harte aan om, b.v. als onderdeel van een fietstochtje een bezoekje te brengen aan het klooster met zijn kloostertuin.


Wim Bindels

Het bezoekje aan het klooster in ‘St Aegte’ zal in tegenstelling tot de eerder in dit blad gedane aankondiging niet op zaterdag 18 september plaats vinden maar op vrijdag 17 september.
De vriendinnen en vrijwilligers die willen deelnemen worden er aan herinnerd dat ze zich voor 1 september op dienen te geven.

Het aantal viend(inn)en van onze stichting is inmiddels gestegen tot 77.
Uiteraard zijn nieuwe vriend(innen) zeer welkom.

Als men zich nu op geeft kan men de excursie naar het klooster ‘St. Aegte’ deel nemen.

In de aanloop naar het boek met Oorlogsherinneringen uit Milsbeek, zullen in september de herinneringen van Doorke Linders-Derksen op onze website www.CultuurbehoudMilsbeek.nl worden geplaatst.

Door de LLTB zal dit najaar in de gemeenten Gennep en Mook en Middelaar het evenement “Boerderij in het licht”worden georganiseerd. Ook een aantal panden in Milsbeek zullen hierin worden opgenomen.

In de aanloop naar het boek met Oorlogsherinneringen uit Milsbeek, zullen de komende tijd al een aantal herinneringen op onze website www.CultuurbehoudMilsbeek.nl worden geplaatst.
In Juli zullen als eerste de herinneringen van Piet Lamers worden opgenomen.
De uitgifte van de het boek is inmiddels verschoven naar eind 2011.

Er wordt volop gebruik gemaakt van de wandelroute ‘Rondje Milsbeek, dik de moeite waard’ .
Omdat we van diverse gebruikers vragen hebben gekregen over de plaatsen waar het poldermolentje in de Bulten en de voormalige ijskelder (thans vleermuiskelder) op de St. Jansberg te bezichtigen zijn, zullen hiervoor op de route verwijzingen worden gemaakt.

Door Cultuurbehoud Milsbeek wordt medewerking verleend aan het verzoek van Frank en Mark Holthuysen voor het aanleveren van historische foto’s uit Milsbeek voor de inrichting van hun nieuwe zalen in eetcafé ‘De Diepen’ aan de Zwarteweg.
Er zijn reeds een twintigtal foto’s, deels vergoot op canvas, te bewonderen in de nieuwe ruimten.
De officiële ingebruikname zal op een later tijdstip plaats vinden.

Het uitstapje voor de vrienden en vrijwilligers van onze stichting zal dit jaar op 18 september 2010 a.s. plaats vinden en zal in het teken staan van een bezoek aan het klooster in St. Agatha.
De vrienden en vrijwilligers ontvangen hiervoor persoonlijk een uitnodiging.

Er is gestart met de renovatie van een vijftal langs de zijgevel van de R.K. herplaatste oude grafstenen.
De monumentjes zijn inmiddels grondig schoon gemaakt.
Na het weer leesbaar maken van de opschriften, zullen ze worden geïmpregneerd om algenaanslag te voorkomen.

Eind dit jaar zal door Cultuurgehoud Milsbeek een gedichtenbundel worden uit gegeven met een selectie van door Door Wijnhofen-Cilissen gedichten.
De gedichten hebben betrekking op Milsbeek en haar inwoners.

Met genoegen kijken wij terug op de ingebruikname van de wandelroute “Rondje Milsbeek, dik de moeite waard” op 5 maart j.l.
En de vele positieve reacties die wij mochten ontvangen van de subsidiënten en de inwoners van ons dorp.
Een verslagje van deze gebeurtenis met een aantal foto’s is inmiddels te zien op onze website www.CultuurbehoudMilsbeek.nl

Nogal wat wandelaars hebben ons inmiddels geattendeerd op het vochtprobleem aan de binnenzijde van de Landschapspanelen.
Het probleem is met Natuurmonumenten besproken en daar bekend.
Het dichtkitten geeft echter problemen als er in de toekomst wijzigingen aan de tekstuele inhoud moeten worden aangebracht.
Deze inhoud is overigens geplastificeerd en bestand tegen dit vocht.

Door de stichting is de gemeente geattendeerd op de vervanging van het oude straatnaambord op de gevel van het pand Kerkstraat 38 (woning Bennie Kersten en Maria van den Hoogen) door een standaard straatnaambord.
Het oude bord herinnerde aan periode dat de bouwpastoor L.H.A. Hoefnagels in onze parochie werkzaam was.
De gemeente heeft toegezegd een nieuw nostalgisch bord met de oude tekst te plaatsen.

Met de gemeente is verder de slechte onderhoudstoestand van het schilderwerk van de wapenstenen in de sloot voor het pand Zwarteweg 44 besproken.
Wat dit betreft is ons de toezegging gedaan dat in de loop van dit jaar dit monumentje een onderhoudsbeurt zal krijgen.

De jaarlijkse filmavond zal dit jaar begin april worden gehouden.
Omdat we vorig jaar door de overweldigende belangstelling niet alle geïnteresseerden voldoende kijkgenot konden bieden, is besloten om er dit keer twee avonden van te maken.
Een avond is besloten avond te houden voor de vrijwilligers en de vrienden (inmiddels meer dan 60) van onze stichting op donderdag 1 april en een open avond waar iedereen welkom is, op vrijdag 2 april.
De avonden worden wederom in het Trefpunt aan de Kerkstraat gehouden.
De aanvang is 19.30 uur en de zaal is open vanaf 19.00 uur.
Het programma zal voor de pauze in het teken staan van de geschiedenis van Milsbeek als pottenbakkersdorp.
Na de pauze zal het programma in het teken staan van de Tweede Wereldoorlog.
Voor de avond op 1 april zullen de vrijwilligers en vrienden persoonlijk een uitnodiging krijgen.
Voor de open avond wordt verwezen naar de aankondiging elders in dit blad.
Aan de bezoekers hiervan zal een onkostenvergoeding van € 2,-- per persoon worden gevraagd.

In de samenstelling van het bestuur zijn in het begin van dit jaar enkele wijzigingen opgetreden.
Gerhard Frensel is als bestuurslid teruggetreden en Lenie Franken-Wijnhoven toegetreden.
Lenie heeft per 1 februari 2010 een deel van de secretariaatswerkzaamheden over genomen van Wim Bindels, die overigens wel lid van het bestuur blijft.
Cees van de Ven wordt de nieuwe beheerder van de website.
Voor de overige wijzigingen in de taakverdeling wordt verwezen naar onze website www.cultuurbehoudmilsbeek.nl

De datum waarop het “Rondje Milsbeek, dik de moeite waard” zal worden opgeleverd en geopend is definitief vastgesteld op 5 maart 2010 a.s. om 15.00 uur.
De openingshandeling zal plaats vinden door de onthulling door vertegenwoordigers van de Gebiedscommissie Platteland in Uitvoering en de gemeente Gennep op de start bij de parochiekerk te plaatsen informatiepaneel.
De folders zijn inmiddels al verkrijgbaar bij de VVV-kantoren in Noord-Limburg van Mook t/m Venlo en kunnen via de VVV’s ook digitaal besteld worden.
In Milsbeek zullen ze vanaf 15 februari a.s. verkrijgbaar in de winkel van Willie en Betsy van de Loo en bij andere bedrijven in de recreatieve sector die daarvoor belangstelling tonen ( ieder geval bij Eethuis De Diepen aan de Zwarteweg).

De filmavond zal dit jaar eind maart begin april worden gehouden, wederom in Trefpunt 68.
De datum wordt nog nader vastgesteld en bekend gemaakt.

Milsbekenaar Adriaan de Winter heeft zijn nieuwste boek “Oorlogsveteranen sterven niet”, almede de andere boeken die hij in het verleden heeft geschreven, aan onze stichting geschonken.
Het jaarverslag 2009 is inmiddels vastgesteld en is te raadplegen op onze website  www.cultuurbehoudmilsbeek.nl.

Met 36 man sterk togen we op zaterdag 19 september 2009 per fiets of auto naar het ‘Kloster Graefenthal’, gelegen in het Niersdal tussen de dorpen Kessel en Asperden. De geschiedenis van het Kloster Graefenthal voert ver terug in de tijd. In 1248 werd het klooster op verzoek van zijn vrouw Margaretha von Kleve door Graf Otto II van Geldern gesticht. De kerkelijke macht was in die tijd gelijk aan de staatsmacht en dit klooster was een sterk bolwerk in deze regio met heel veel bezittingen.

kloster graefenthal 1In de Franse tijd veranderde dat. Het klooster werd geseculariseerd (d.w.z. de kerkelijke bezittingen, gebouwen werden aan verschillende personen verkocht. Het eigendom van de landerijen kwam 1802 in handen van de familie Sinstede. Deze maakte er een omvangrijk landbouwbedrijf van dat een grote naam verwierf op het gebied van de bietenteelt. Later werd vooral graan verbouwd. Een aantal kloostergebouwen (w.o. de kloosterkerk) werden in 1808 afgebroken en de resterende werden voor landbouwdoeleinden gebruikt. Eind zeventiger jaren van de vorige eeuw werd begonnen met het ontgronden van de langs de Niers gelegen eigendommen. Toen verloren ook de laatste gebouwen hun functie voor de landbouw en gingen steeds verder achteruit.

kloster graefenthal 2Milsbeek behoorde tot de gemeente Kessel. Dat veranderde na het Traktaat van Wenen, waarin werd bepaald dat de grens met Duitsland op een afstand van tenminste een kanonschot van de Maas moest komen. In Milsbeek kwam de grens bij het Reichswald te liggen. De gemeente Kessel werd gesplitst in een Duits deel en een Nederlands deel dat gemeente Ottersum werd.

kloster graefenthal 3Ysbrandt Roovers, de zoon van de bekende beeldhouwer Peter Roovers en wonende op het kasteel Heijen (dat door zijn vader gerestaureerd werd) kocht de gebouwen met de grond binnen de 1,3 kilometer lange kloostermuur in 2004. Het is zijn bedoeling de restanten van de historische gebouwen weer in hun oude luister te herstellen. Het was Ysbrandt zelf die tijd vrij had gemaakt om ons te ontvangen, ons te vertellen over de roemrijke geschiedenis en de problemen die hij heeft ondervonden bij de aankoop en de realisering van zijn plannen. Hij probeert dat laatste te doen in samenwerking met de inmiddels opgerichte ‘Förderverein Kloster Graefenthal’. Tijdens de rondleiding kregen we een goede indruk van wat er inmiddels al gerestaureerd is. Vooral de gigantisch grote zolder met zijn geheel gerestaureerde dakconstructie was indrukwekkend om te zien. Ysbrandt vertelde over de problemen hij heeft moeten overwinnen. Zijn uitgangspunt bij de restauratie is het herstel van de gebouwen zoveel mogelijk in hun oorspronkelijke staat, zonder al te veel te moderniseren. Maar dat spoort niet altijd met de inzichten van de Duitse monumentenzorg.

kloster graefenthal 4Een deel van de bebouwing biedt momenteel onderdak aan buitenlandse (voornamelijk Poolse) arbeiders. Er moet tenslotte ook wat verdiend worden. Maar inmiddels wordt een deel ook al op andere wijze benut, zo heeft een deel van het gebouw een horecafunctie gekregen. Vanuit de keuken in de gewelfkelder wordt een terras geëxploiteerd dat op weekenden en feestdagen is geopend. Verder worden de gerestaureerde ruimten benut voor allerlei evenementen, bruiloften en partijen. Met Kerstmis en Pasen worden Kerst- en Paasmarkten georganiseerd die vele duizenden bezoekers trekken. Op de website www.grafenthal-cvc.eu is hier allemaal meer over te lezen. Iedereen die belangstelling heeft kan, bijvoorbeeld via het bekende pad langs de Niers, hier naar toe fietsen en binnen de kloostermuren vrij rond wandelen, ook wanneer het terras niet geopend is.

kloster graefenthal 5De middag werd gezellig besloten met koffie of thee “mit Kuchen” op het terras. De conclusie van alle deelnemers was dat een excursie als deze zeker voor herhaling vatbaar is. Het bestuur van de Stichting Cultuurbehoud Milsbeek heeft besloten lid te worden van de ‘’Förderverrein Kloster Graefenthal’’. Wellicht kunnen we via het onderzoek van het zich in de Gaesdonk bevindende archief van de geschiedenis van het Cisterciënzerinnenklooster zo iets meer te weten komen van de oude boerderij Supra Milsbeke, een aan de boorden van de ‘’Milse beek‘’ (thans Kroonbeek) gelegen boerderij, die volgens de geschriften van oudpastoor Driessen uit Middelaar ooit eigendom was van dit klooster.

Overigens kunnen ook individuele personen voor € 25 per jaar “Einzelmitglied” van de Förderverein worden.

Wim Bindels

Impressies Inloopdag Steenfabriek Milsbeek op 28 juni 2008

   
© Stichting CultuurBehoud Milsbeek - https://cultuurbehoudmilsbeek.nl